WINTERSWIJK – Amper tien minuten duurde het, maar de gevolgen waren immens. Een jaar geleden richtte een zware valwind een ravage en een miljoenenschade aan in en rond Winterswijk. Meer dan duizend bomen knakten als luciferpinnetjes. Nu, precies een jaar later, blijkt uit de feiten dat de regio destijds door een oog van de naald is gekropen.
De lucht in Winterswijk tijdens de storm. – Foto: Frank Bosvelt
Het was rond 17.15 uur toen het noodweer in alle heftigheid losbarstte. Na een aantal tropische dagen steeg een enorme bel warme lucht snel op, die botste met een krachtige wind op grote hoogte. Het resultaat was een valwind: een massa ijskoude, zware lucht die door neerslag extra werd afgekoeld en met veel kracht recht naar beneden stortte. Eenmaal bij de grond kon de luchtstroom maar één kant op: opzij. Het leidde tot extreme, rechtlijnige windstoten.
Een schampschot buiten de bebouwde kom
Hoewel de impact in het dorp enorm leek, bleek de kern van de valwind zo’n anderhalve kilometer buiten de bebouwde kom neer te zijn gekomen. In de buitengebieden was de natuurlijke verwoesting groot en gingen complete bospercelen tegen de vlakte door windstoten van 140 tot 150 kilometer per uur.
“Een schampschot, kun je zeggen”, zei meteoroloog Wouter van Bernebeek daags na de valwind in gesprek met De Volkskrant. Volgens de stormjager had Winterswijk nog geluk dat de hardste klap in onbebouwd gebied viel. Ook het ingestorte dak van het voormalige Philips Lighting-pand begaf het destijds vermoedelijk niet door de valwind zelf, maar onder het gewicht van de massale neerslag.
De menselijke en materiële schade
Desondanks waren de gevolgen voor de inwoners van Winterswijk en de omliggende buurtschappen ingrijpend. De brandweer verwerkte in de nasleep zeker 127 meldingen. Toegangswegen slibden dicht, het treinverkeer raakte gestremd en de Parallelweg moest worden afgezet vanwege vermoedelijke asbestdeeltjes.
Verschillende bewoners zagen hun bezit in een mum van tijd verwoest worden. Petri van Rossems pas gerenoveerde woning in Meddo raakte zwaar beschadigd toen twee reusachtige eiken op het dak stortten, waardoor de gevel naar binnen dreigde te vallen.
Wim ten Dolle zag op zijn erf zeker twaalf monumentale eiken als luciferpinnetjes omvallen. Eén van de bomen doorboorde het dak van zijn woonboerderij. En landgoed De Zonnebloem verloor in tien minuten tijd vijftig bomen. Een pas opgeleverde kapschuur raakte zwaar beschadigd en een pluktuin werd deels verwoest.
Klap voor het landschap
Een week na de storm maakte de gemeente de balans op: meer dan duizend volwassen bomen waren omgewaaid. De totale schade aan de bomenpopulatie werd geschat op circa 20 miljoen euro. Veel van de gesneuvelde eiken waren decennia tot meer dan een eeuw oud.
Het verlies betekende een directe aantasting van het Nationaal Landschap Winterswijk, wat ook economische gevolgen had voor lokale agrariërs en recreatieondernemers.
Direct na de ramp bleek de veerkracht in de regio groot. Lokale aannemers, boeren en honderden vrijwilligers hielpen de hulpdiensten met zwaar materieel om de wegen weer begaanbaar te maken. Dit noaberschap zorgde ervoor dat het openbare leven snel weer op gang kwam.
Klimaatverandering en de toekomst
De valwind in Winterswijk past volgens experts in een breder historisch patroon van extreme weersomstandigheden in het Nederlandse binnenland, waar de bodem in de zomer sterker opwarmt en uitdroogt dan aan de kust. Historische parallellen zijn te vinden in de storm die in 1674 het Utrechtse kerkschip verwoestte en het noodweer in Leersum in 2021.
“Het is wel duidelijk dat we merken wat de gevolgen zijn van klimaatverandering. En dat we moeten leren leven met dit soort weer, dit soort gebeurtenissen”, zei hoogleraar klimaatadaptatie Marjolijn Haasnoot destijds tegen de NOS. “We hebben daarin nog weinig ervaring, maar het begint steeds meer te komen.”
Haar collega-klimaatadaptatiedeskundige bij kennisinstituut Deltares Floris Boogaard beaamde dat. “We moeten ons hiertegen gaan wapenen. Als een keer een parketvloer kromtrekt door het water is dat niet zo’n ramp, natuurlijk. Maar je ziet hier nu weer dat we ons ook omwille van onze veiligheid moeten gaan voorbereiden.”
De situatie in 2026
Nu, een jaar na de verwoestende valwind, is de wederopbouw van het Winterswijkse landschap op gang gekomen. De provincie Gelderland stelde eerder dit jaar 610.000 euro beschikbaar voor het herstel. Afgelopen voorjaar werden tijdens de Boomfeestdag in Woold de eerste bomen van in totaal 500 grote, nieuwe bomen geplant.
Dit keer werd gekozen voor een grotere variatie aan boomsoorten die beter bestand zijn tegen droogte en extreem weer. Om de herinnering levend te houden, reist er momenteel een speciale ‘boombank’ door de gemeente. Inwoners kunnen via een QR-code op de bank de verhalen en beelden terugvinden van de dag die het landschap voorgoed veranderde.
Geschreven door Sven Dimmendaal & Mediapartner Omroep Gelderland
Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redactie: redactie@1achterhoek.nl.